Het label op mijn voorhoofd. Waarom we moeten stoppen met 'verlegen'
- Bio | Tineke | Levenscoach
- 21 feb
- 3 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 20 mrt
Terwijl ik genoot van mijn eigen stille wereld, werd mijn stilte door de buitenwereld vertaald als ongemak. Men zag mijn observatievermogen aan voor verlegenheid. Er was een label op mijn voorhoofd geplakt, met grote, onzichtbare letters: VERLEGEN.
Ik herinner me dat ik als negenjarig meisje opgroeide in een rustig gezin. Twee introverte ouders, wel een druk broertje. Ik was graag op mezelf. Ik las sprookjes en schreef de teksten met uiterste precisie over in mijn schriften. Later kwamen de detectives. Ik verslond ze. Ik was niet all over the place, ik was gewoon... ik.
"Als je een introvert bent, weet je ook dat het vooroordeel tegenover rustige mensen diepe psychische pijn kan veroorzaken. Als kind heb je je ouders misschien wel eens hun excuses horen aanbieden voor je verlegenheid."
Dit is een treffende passage uit het boek Stilte van Susan Cain (oorspronkelijke titel Quiet). Hoewel 'psychische pijn' de directe vertaling is, raakt het aan de emotionele en mentale tol die het kost als je het gevoel hebt dat je natuurlijke manier van zijn "fout" is.
Iedereen zei het, dus ik geloofde het. Het werd mijn identiteit. Ik droeg dat label als een zware jas die eigenlijk niet paste, maar die ik toch elke dag aantrok, omdat men zei dat hij van mij was.
Jaren later, tijdens een reünie van de basisschool, gebeurde er iets geks. Er werd een oude film getoond van een schoolreisje. Ik keek naar het scherm en zag een meisje rennen. Ze lachte, ze was blij, ze was volledig in contact met haar klasgenoten. Ik keek naar mezelf, maar ik herkende het gevoel niet. Die scène zat niet in mijn geheugen opgeslagen. Het label 'verlegen' was blijkbaar zo krachtig geweest, dat het de herinnering aan mijn eigen onbezorgdheid had gewist.
Ik weet nog dat ik mijn moeder ooit vroeg, ergens rond mijn vijftiende: "Gaat het ooit over? Die verlegenheid?" Ik maakte me er oprecht zorgen over. Haar antwoord staat in mijn geheugen gegrift: "Als je 25 bent, dan is het wel over."
Het was een geruststelling. Een einddatum. Nog tien jaar volhouden en dan zou ik 'normaal' zijn.
Het verschil tussen introvert en verlegen zijn
Wat mijn moeder en de rest van de wereld in de jaren zeventig niet wist, is dat er een fundamenteel psychologisch verschil is tussen verlegenheid en introversie. Susan Cain legt in haar werk uit dat verlegenheid de angst is voor sociaal oordeel of afkeuring. Introversie is daarentegen een voorkeur voor een omgeving met minder prikkels; het gaat over hoe je reageert op stimulatie en waar je je batterij oplaadt.
Een introvert kan prima sociaal vaardig zijn en genieten van een feestje, maar heeft daarna simpelweg tijd alleen nodig om te herstellen. Een verlegen persoon wil misschien dolgraag naar dat feestje, maar durft niet uit angst voor wat anderen vinden.
De kracht van het temperament
Uit onderzoek van psycholoog Jerome Kagan (geciteerd door Cain) blijkt dat onze reactie op prikkels al in de wieg biologisch bepaald is. Sommige baby’s reageren sterker op nieuwe geluiden en beelden ("high-reactive"). Juist deze kinderen groeien vaak uit tot reflectieve, introverte volwassenen. Het is geen defect, het is een overlevingsstrategie: eerst observeren, dan handelen.
We kunnen het de ouders van toen niet kwalijk nemen, maar het laat wel zien hoe gevaarlijk labels zijn. Als je een kind vertelt dat het verlegen is, gaat het zich daarnaar gedragen. Het kind leert dat zijn natuurlijke behoefte aan rust een gebrek is dat "over moet gaan".
Ik ben inmiddels allang de 25 gepasseerd. Is het 'overgegaan'? Nee. Ik ben nog steeds introvert. Maar het label 'verlegen zijn' is van mijn voorhoofd gevallen, en wat overblijft is precies wie ik altijd al was op dat filmpje: iemand die geniet, maar op haar eigen voorwaarden.
Word jij ook vaak 'verlegen' genoemd, terwijl je eigenlijk gewoon selectief bent met je energie? Hoe ga jij om met dat label?
Bron: Cain, S. (2012). Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking.
Opmerkingen