J'accepte la grande aventure d'être moi. Het avontuur van zelfkennis

Er is een scène in de feelgood film Champagne Problems die me bijbleef. Op de trap van een boekwinkel staat een zin geschilderd: J'accepte la grande aventure d'être moi.

Ik accepteer het grote avontuur van mezelf zijn.

Ik las de zin en dacht: dit is precies wat zoveel mensen zoeken. Niet een snelle oplossing, geen lijst met tips, geen formule om jezelf te verbeteren. Maar die rustige, bijna moedige keuze om jezelf serieus te nemen. Om jezelf te willen kennen.

En wat mij opviel: die boekwinkel leidde met die trap naar de afdeling persoonlijke groei. De spreuk stond niet zomaar ergens. Hij stond aan het begin van de weg omhoog.

Waarom zo veel mensen zichzelf zoeken

Je zou denken dat zelfkennis iets vanzelfsprekends is. Je bent toch al je hele leven bij jezelf? Maar de praktijk is anders.

Hoogleraar Paul Verhaeghe, verbonden aan de Universiteit Gent, beschrijft hoe we door de maakbare samenleving veel meer bezig zijn met de vraag "Wat kan ik bereiken?" dan met "Wie ben ik?" We zijn opgegroeid met de boodschap dat hard werken en presteren telt. En ondertussen raakten we onszelf, stilletjes, een beetje kwijt.

Daar komt bij dat sociale media ons voortdurend blootstellen aan de successen en prestaties van anderen, wat de vraag naar wie je zelf bent verder naar de achtergrond duwt.

Tegelijkertijd zie je dat steeds meer mensen die vraag wél stellen. De populariteit van zelfhulpboeken, coaches en persoonlijke ontwikkelingsprogramma's groeit al jaren. Mensen begrijpen dat een leven zonder zelfkennis op de automatische piloot draait, en ze ondernemen actie om daar verandering in te brengen.

En dat voelt op een gegeven moment niet meer goed genoeg.

Jezelf kennen is geen project, het is een avontuur

De Franse spreuk gebruikt het woord aventure. Avontuur. Dat is een bewuste keuze van woorden, denk ik.

Een avontuur heeft geen gegarandeerde uitkomst. Je weet niet precies wat je tegenkomt. Soms is het ongemakkelijk, soms verrassend. Maar het is altijd de moeite waard, omdat je er beter uitkomt dan je erin ging.

Zo is het ook met zelfkennis.

Zelfkennis gaat over het kennen van alles wat bij jou hoort: je materiële, sociale en spirituele kanten samen. Die bestanddelen roepen emoties op, en die emoties zetten je weer in beweging, om te beschermen, te onderzoeken of te groeien. Het is geen statisch plaatje. Het is iets levends.

En misschien is dat precies waarom veel mensen er tegenop zien. Want als je naar jezelf kijkt, kom je ook dingen tegen die je liever had weggestopt. Gewoonten die je van anderen hebt overgenomen. Reacties die niet echt van jou zijn. Een zelfbeeld dat ergens onderweg is gevormd door wat anderen van je dachten.

Het avontuur met jezelf aangaan vergt moed. Ben jij moedig genoeg om te zeggen: ik ben nieuwsgierig naar mezelf?

Wat het avontuur van jezelf zijn écht vraagt

J'accepte la grande aventure d'être moi begint met één woord: j'accepte. Ik accepteer.

Niet: ik verbeter mezelf. Niet: ik word een betere versie. Maar: ik accepteer het avontuur. Met alles wat erbij hoort.

Je eigen identiteit is niet wat anderen over je zeggen, niet wat je bezit en niet wat je hebt bereikt. Het gaat om jouw werkelijke persoonsidentiteit, die niet door anderen gedefinieerd wordt.

Dat klinkt eenvoudig. Maar als je eerlijk bent, merk je hoe groot de invloed van buitenaf is. Hoe je jezelf jaren hebt aangepast. Hoe je bent gaan geloven in een verhaal over jezelf dat misschien helemaal niet klopt.

Zelfkennis begint dan ook niet met antwoorden. Het begint met vragen. Vragen die je uitnodigen om verder te kijken dan wat je gewend bent te denken over jezelf. Niet wat anderen van je vinden, maar wat jíj ervaart, voelt en wilt.

• Wat zijn mijn echte waarden, los van wat ik denk te moeten vinden?

• Welke patronen herhaal ik, zonder dat ik er bewust voor kies?

• Wat wil ik zelf, als niemand meekijkt?

Dat zijn geen vragen die je in vijf minuten beantwoordt. Maar elke keer dat je er even bij stilstaat, kom je een stukje dichter bij jezelf.

Een trap naar boven

Die trap in de boekwinkel bleef in mijn hoofd. Een spreuk op de treden die omhoogloopt naar een afdeling over persoonlijke groei. Alsof de boodschap is: je mag al beginnen voor je boven bent. De woorden staan al op de weg zelf.

Zo werkt het ook in de praktijk. Zelfkennis ontstaat niet op het moment dat je "klaar" bent of alles begrijpt. Het ontstaat onderweg, door te schrijven, te reflecteren, te kijken naar wat je doet en waarom.

Dat is precies waar Jezelf Worden bij helpt. Niet als een boek dat je leest, maar als een werkboek dat je gebruikt. Met opdrachten die je uitnodigen om naar jezelf te kijken: wie ben je, hoe reageer je, wat wil je, en waar kom je vandaan. Stap voor stap.

Je schrijft. Je denkt na. Je leert jezelf kennen.

Meer over het Werkboek Jezelf Worden >>

En jij?

De spreuk vraagt niets van je, eigenlijk. Hij stelt alleen iets voor. Het is een uitnodiging.

Misschien heb jij ook al eens zo'n moment gehad. Een zin die je ergens tegenkwam, een gesprek dat bleef hangen, een gevoel dat fluisterde: ik ken mezelf eigenlijk niet zo goed als ik dacht.

Kleine opdracht: schrijf vandaag één zin op over iets wat je de laatste tijd is opgevallen aan jezelf. Geen oordeel over jezelf, geen analyse. Gewoon een observatie. Want één zin is genoeg om het avontuur te beginnen.